PRANATACARA

A.     Pangerten saka pranatacara

MC utawa Master of Ceremony mengkono istilah kang misuwur tumraping pranatacara. Pranatacara kajibah nglantarake titilaksana pasamuan, temanten, lan sapanunggale. Basa kang diagem prantacara gumantung karo upacarane.Pranatacara yaiku paraga kang nduweni jejibahan nglantarake titilaksana ing acara.

B.      Mbedhah kaidah pranatacara

Urut-urutane teks pranatacara:

1.       Salam pambuka

2.       Atur pamuji

3.       Atur kasugengan, kairing atur panuwun

4.       Wedharing gati

5.       Atur nyuwun pangapura

6.       Panutup

7.       Salam panutup

C.      Maca teks pranatacara

Supaya anggone maca teks pranatacara gampang dimangerteni, kudu nggatekake babagan ngisor iki:

1.       Pangucapane kang trep

2.       Pamedhote ukara kang trep

3.       Intonasi, nada, lan tekanan kang trep

4.       Mangerteni tandha wacan kang trep

5.       Swara kang cetha

6.       Ngatur alon lan cepete pamaca

7.       Ngolah treping mlebu wetuning napas

8.       Mahami wacan

9.       Pracaya marang diri pribadhi

D.     Kawruh kagunan basa

1.       Tembung yogyaswara

Tembung yogyaswara, yaiku rong tembung kang tulisan apadene pakecapane meh padha, dienggo bebarengan, lan nduweni teges lanang-wadon.

Contone:

-          Bathara-bathari

-          Kendhana-kendhini

-          Hapsara-hapsari

2.       Tembung entar

Entar tegese silihan, yaiku tembung kang nduweni teges ora salugune. Tembung entar nduweni isi kang geseh karo tetembungane (gadhah teges kiyas).

Contone:

-          Gedhe endase = gumedhe

-          Kethul pikire = bodho

3.       Rura basa

Rura asale saka tembung rurah kang tegese rusak utawa bubrah. Rura basa iku basa kang salah, ning wis kabacut lumrah.

Contone:

-          Godhog wedang

-          Nguleg sambel

4.       Panyandra

Panyandra asale saka tembung candra, kang duwe teges wetunan kaanan wewujudan sarana pepindhan. Kang diutamakake ing panyandra iku gegambaraning kaendahan kang kawengku ing samubarang kang dicandra. Panyandran menggah kabergasaning badan.

Contone:

-          Rambute ngombak banyu

-          Drijine mucuk eri

-          Alise nanggal sepisan

5.       Pepindhan

Pepindhan iku tetembungan kang ngemu isi  irib-iriban utawa emper-emperan. Padha karo kekarepan karo kaya, kadi, kadya, lir, pendah.

Contone:

-          Lakune kaya macan luwe

-          Rukune kaya mimi lan mintuna

-          Suwarane kaya bledheg

Sumber: 

gegaran nyinau basa jawa 1 kelas X SMA/SMK/MA